Tiêu hóa ở miệng và ở thực quản

0

Tiêu hóa ở miệng và ở thực quản

Ở miệng thức ăn được nhào trộn với nước bọt rối được đẩy xuống thực quản. Sau đó các sóng nhu động của thực quản sẽ chuyển thúc ăn xuống dạ dày.

Sự nhai

Người ta nhai bằng răng, răng cửa để cắt, răng hàm để nghiền. Các cơ hàm khỉ cùng làm việc sẽ làm cho hai hàm răng khít lại (cắn răng). Hầu hét cơ nhai do nhánh vận động của dây V chi phối. Trung tâm nhai nằm ở thân não. Phản xạ nhai diễn ra như sau: Thức ăn ép vào miệng gây ức chế các cơ nhai làm hàm dưới trễ xuống và làm căng các cơ hàm, do đó các cơ hàm co lại, hàm nâng lên làm hai hàm răng khít lại đồng thời ép viên thức ăn vào miệng, các cơ nhai lại bị ức chế… cứ như thê động tác nhai dược lặp đi lặp lại.

tieu-hoa-thuc-an-o-mieng-thuc-quan-1

Nhai rất quan trọng đối với sự tiêu hóa của mọi loại thức ăn vì các men tiêu hóa chỉ tác dụng trên bề mặt của các phần từ nhỏ rồi trộn lẫn với nước bọt làm cho thức ăn được vận chuyến dễ dàng mà không làm tổn thương ống tiêu hóa. Riêng đối với rau quả, nhai còn quan trọng ố chỗ nó phá màng cellulose bọc chung quanh, do đó những phẳn dinh dưỡng ở bên trong sẽ được tiêu hóa và hấp thụ. Những người không có răng thường không thể ăn được thức ăn khô.

Nuốt

Nuốt là một động tác nửa tự động có cơ chế phức tạp, được chia làm 3 giai đoạn:

Giai đoạn nuốt có ý thức

Thức ăn được đặt trên lười, lười cử động lên trên và ra sau để đẩy thức ăn vào họng.

Giai đoạn họng (không có ý thức)

Thức ăn kích thích vùng nhậy cảm nuốt ồ quanh vòm họng, đặc biệt trên các cột hạnh nhân. Xung động truyền về thân não gây co các cơ của họng theo trình tự như sau:

tieu-hoa-thuc-an-o-mieng-thuc-quan-2

  • Thiệt hầu bị kéo lên ttên để đóng lồ mũi sau, ngăn sự trào ngược thức ăn vào khoang mũi.
  • Các nếp gấp ở khe họng bị kéo sát vào nhau tạo thành một rãnh dọc để thức ăn qua đó vào họng sau. Rãnh này cản không cho những vật có những kích thích lớn đi qua.
  • Các dây thanh âm nằm cạnh nhau, thanh quản bị kéo lên trên và ra trước bởi các cơ cổ. Động tác này cùng với các dây chằng làm nẳp thanh quản bị đưa ra sau che kín khe thanh quản để ngăn thức ăn đi vào khí quản.
  • Thanh quản bị kéo lên trên cùng làm mồ rộng khe thực quản, cơ thắt họng, thực quản giằn ra, đổng thời toàn bộ cơ thành họng co lạỉ, đẩy thúc ăn từ họng vào thực quần.

Toàn bộ giai đoạn này kéo dài từ 1 đến 2 giây.

Xem thêm bệnh về đường tiêu hóa: Sa dạ dày: Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị

Giai đoạn nuốt của họng là một phản xạ: thức ăn chạm vào bộ phận nhậy cảm ở quanh khe họng, đặc biệt ở các hạch hanh nhân. Xung động theo các sợi cầm giác của dây tam thoa, dây IX, truyền về trung tâm nuốt ở hành não và phần dưới cầu não. Từ dây xung động theo các dây thần kinh V, IX, X, XII và dây cổ trên đến họng và thực quản gây ra động tác nuốt. Trong khi nuốt, trung tâm nuốt ức chế trung tâm hô hấp cùng nằm ở hành não.

Giai đoạn thực quản

Chức năng chủ yếu của thực quản là đưa thức ăn từ họng đến dạ dày nhờ các sóng nhu động. Các sóng nhu động này đưa thức ăn từ họng đến dạ dày mất đến khoảng 8 đến 10 giây. Neu người ta đứng ăn thì thức ăn sẽ được chuyển nhanh hơn ( chĩ mắt khoảng 5 đến 8 giây) do tác dụng của trọng lực kéo thức ăn xuống.

Các sóng nhu động của thực quản được kiểm soát bởi dây IX, dây X và đám rối thần kinh Aurebach ở thực quản.

Khi sóng nhu động của thực quản đến gần dạ dày, cơ thất dạ dày thực quần giàn ra để thức ăn vào dạ dày. Bình thường, cơ thất dạ dày – thực quản ở trạng thái co trương lực để ngăn cản thức ăn trào ngược từ dạ dày lên thực quản

Share.

Leave A Reply