Sự tiêu hóa ở ruột già

0

Chức năng chủ yếu của ruột già là hấp thu nước, Na+ và một số chất khoáng. Mỗi ngày có khoảng 1000 – 2000ml nhũ trap đẳng trương từ hồi tràng đi vào ruột già. Ruột già sẽ hấp thu khoảng 90% chất dịch dể tạo ra khoảng 200 – 250ml chất phân nửa rắn. Một số vitamin cũng được hấp thu ở ruột già, một số vitamin khác được các vi khuẩn ở ruột già tổng hợp.

Nhắc lại giải phẫu

Đường kính của ruột già lớn hơn của ruột non. Chiểu dài ruột già của người vào khoảng l,3m. Các sợi của lớp cơ ngoài tập hợp thành ba giải dọc có chiểu dài ngắn hơn phần còn lại của ruột, do đó thành của ruột già giữa các giải dọc có hình dạng như những túi nhỏ. Niêm mạc ruột già không co nhung mao, các tuyến bài tiết chất nhầy. Manh tràng và ruột thừa có những nang bạch huyết riêng rẽ.

su-tieu-hoa-o-ruot-gia-3

Hiện tượng cơ học ở ruột già

Đóng mở van hổi manh tràng

Van hổi manh tràng là phần hổi tràng lồi vào manh tràng, do đó áp suất tăng ò manh tràng làm van mở ra. Bình thường, van hồi manh tràng đóng. Mỗi khi có sung nhu động ở hổi tràng đi đến, van mỏ ra và một lượng nhũ trấp từ hồi tràng được đưa vào manh tràng. Van cũng ngăn cản sự trào ngược thức ăn từ manh tràng trồ lại hổi tràng, ở động vật thí nghiệm, nếu cắt bỏ van hồi manh tràng, nhũ trấp vào manh tràng rất nhanh làm cho sự hấp thu ở ruột non giảm đi. Khi vị trấp từ dạ dầy vào tá tràng, manh tràng giãn ra và sự vận chuyến của nhũ trấp qua van hồi manh tràng tăng lên. Đó là phản xạ dạ dày – hồi – tràng thông qua dây X. Kích thích giam cảm làm tầng co bóp trương lực của van.

Các vận dộng của ruột già

Các vận động của ruột già bao gổm co bóp phân đoạn và các sóng nhu động giống như vận động của ruột non. Co bóp phân đoạn làm cho thức ăn được nhào trộn và tiếp xúc với niêm mạc ruột già để làm tăng hấp thu.

su-tieu-hoa-o-ruot-gia-2

Các sóng nhu động đẩy thức ăn về phía trực tràng. Đôi khi cũng có những sóng phản nhu động nhưng yếu. Ngoài ra, ruột già còn có một loại co bóp đặc biệt gọi là co bóp khối. Co bóp khối là một hình thức dặc biệt của nhu động và diễn ra như sau:

Ở một điểm của ruột già đoạn ngang đang bị căng ra, một co bóp vòng xuất hiện làm cho chất phân ồ phân đoạn ruột phía dưới bị ép lại thành một khối. Co bóp mạnh dần lên trong khoảng 30 giây, rồi ruột giãn ra trong 2-3 phút, và một co bóp khối khác lại xuất hiện ở đoạn ruột xa hơn. chuồi vận động khối này chỉ tồn tại trong khoảng 10 phút đến nửa giờ.

Rồi nửa ngày hay một ngày sau chúng lại xuất hiện. Khi chúng đẩy khối phân vào trực tràng, người ta có cảm giác muốn đại tiện.

Sau bữa ăn, các co bóp khối được gia tăng nhờ các phản xạ dạ dày – ruột già hoặc tá tràng – ruột già thông qua dây X. Sự kích thích của ruột già cũng có thể làm xuat hiện các co bóp khối. Những người bị loét ruột già, lúc nào cũng co bóp khối làm họ luôn có cảm giác muốn đại tiện.

Xem thêm: Bà bầu bị đau dạ dày phải làm sao

Động tác đại tiện

Thông thường trực tràng không có phân vì giữa ruột sigma và trực tràng có một cơ thắt (ở cách hậu môn khoảng 20cm). Khi các co bóp khối đẩy phân vào trực tràng, người ta muốn đi đại tiện do sự co thắt phản xạ của trực tràng và giãn cơ thắt hậu môn.

Sự đẩy liên tục của phân qua hậu môn bị cản lại do sự co thắt trương lựa của các cơ hậu môn. có hai cơ thất hậu môn: cơ thắt trong là cơ tròn và cơ thắt ngoài nầm bao quanh cơ thắt trong là cơ vân. cơ này do dây thần kinh thẹn chỉ phối, tức là chịu sự kiểm soát có ý thức.

su-tieu-hoa-o-ruot-gia-1

Các phản xạ đại tiện gồm

Phản xạ nội sinh

Khi phân đi vào trực tràng, thành trực tràng bị căng ra, các tín hiệu kích thích truyền vào đám rối Auerbach, các sóng nhu động đi đến gần hậu môn ức chê cơ thắt trong hậu môn làm cơ này giãn ra. Nêu lúc ấy cơ thắt ngoài cũng giãn ra một cách có ý thức thì sẽ xảy ra động tác đại tiện. Nhưng phản xạ nội sinh thường yếu và phải được tăng cường bầng phản xạ ngoại sinh gọi là phản xạ tổng phân phó giao cảm.

Phản xạ tống phân phó giam cảm

Khi dây thắn kinh đến trực tràng bị kích thích, các tín hiệu được truyền vào đoạn cùng tuỹ sổng, rổi theo các sợi phó giam cảm trong dây thẳn kinh mu đến ruột già đoạn xuống, đoạn sigma, trực tràng và hậu môn để làm tăng các sóng nhu động và làm giãn cơ thắt trong hậu môn. Kết quả là phản xạ nội sinh từ một phản xạ yếu không có hiệu quả thành một quá trình tống phân mạnh. Các tín hiệu thần kinh từ tuỷ sống còn gây ra các tác dụng khác như hít sâu, co cơ thành bụng đẩy đẩy phân xuống, đổng thời kéo cơ vòng hậu môn ra ngoài để tống phân ra.

Bài tiết ở ruột già

Khi các chất chứa đựng trong dạ dày tiếp xúc với tuyến ruột già thì các tế bào tuyến ruột già sẽ bài tiết chất nhầy. Các cơ chế thẳn kinh và hoocmôn không điều hoà sự bài tiết cơ bản này. Các tuyến ruột già không bài tiết men tiêu hoá.

Sự hấp thu ở ruột già

Sự hấp thu ở ruột già xảy ra ở nửa đầu của ruột già.

Khả năng hấp thu của niêm mạc ruột già rắt lớn. Na+ được hấp thu theo cơ chế tích cực vào máu, kéo theo in d- để trung hoà điện. Dung dịch NaCl tạo ra lực thẩm thấu để đưa nước vào ruột và máu.

Share.

Leave A Reply