Các tuyến nước bọt và vai trò của nước bọt đối với bộ máy tiêu hóa

0

Các tuyến nước bọt

Mỗi ngày tất cả chúng ta thường sản xuất khoảng 1,7 lít nước bọt – một chất tiết giống như nước gồm có chất nhầy và chất dịch. Nó có chứa enzyme ptyalin giúp tiêu hoá và một hoá chất được gọi là lysozyme có vai trò của một chất diệt khuẩn giúp bảo vệ miệng khỏi bị nhiễm trùng, vì vậy nước bọt là một chất sát khuẩn nhẹ.

Nước bọt được ba đôi tuyến có vị trí trong mặt và cổ sản xuất: đôi tuyén mang tai, đôi tuyến dưới hàm và đôi tuyến dưới lưỡi. Ngoài ra còn có nhiều tuyến nhỏ hơn nằm rải rác quanh miệng. Mồi tuyến nước bọt được cấu tạo bỗi các ống phân nhánh, được sắp xếp chung với nhau và lót bằng các tế bào phân tiết. Chức năng của các tế bào phân tiết thay đổi giữa các tuyến và các chất dịch chúng tiết ra cũng khác nhau.

vai-tro-cua-cac-tuyen-nuoc-bot-1

Tuyến mang tai là tuyến lớn nhất trong các tuyến nước bọt và có vị trí ỏ cổ, nằm tạỉ góc hàm và kéo dài lên ngang xương má ngay phía trước tai. Nước bọt của tuyến mang tai chảy vào má từ các ống dẫn chạy tới từ chính các tuyến. So với các tuyến nước bọt khác, tuyến mang tai sản xuất một chất giống như nước và có chứa một số lượng ptyalin tăng lên – một enzyme để tiêu hoá tinh bột.

Mặc dù các tuyến mang tai là tuyến nước bọt lớn nhắt, nhưng chúng chỉ sản xuất khoảng một phần tư tổng số lượng nước bọt. Các tuyến dưới hàm, đúng như tên nó, nằm ở dưới hàm bên dưới các răng sau và các tuyến dưới lười (cũng đặt tên thích hợp) nằm ở dưới lưỡi trên sàn miệng, cả hai tuyến này tiết ra chất dịch ở hai bên hàm lưỡi (một dải mô nhỏ dính từ đáy lưỡi noi với sàn miệng). Các tuyến dưới lưỡi chủ yếu là tiết ra chất dịch chứa ptyalin và tuyến này tạo nên phần lớn hớn trong tổng số lượng nước bọt được tiết ra trong miệng suốt bất kỳ thời gian nào.

Vai trò của nước bọt

Chức năng quan trọng của nước bọt là giúp đỡ trong quá trình tiêu hóa. Nó giữ cho miệng ẩm ướt và thoải mái khỉ chúng ta ăn và giúp làm ướt thức ăn khô, cho phép nó được nhai và nuốt dễ dàng hơn. Dịch nhầy trong nước bọt tẩm viên thức ăn và có tác dụng như một chất làm trơn giúp chúng ta nuốt. Tuy nhiên, nếu nước bọt tiết ra quá nhiều tới mức khiến bạn khó chịu kèm theo ợ hơi, ợ chua thì lại có thể là nguyên nhân của bệnh trào ngược dạ dày thực quản.

Enzym ptyalin được tiết ra trong nước bọt bắt dầu giai đoạn đầu của sự tiêu hóa. Nó bắt đầu phân hủy thức ăn có tinh bột thành các chất đường đơn giản hơn, nhưng tác động của nó bị ngưng lại vì axit trong dạ dày. Tuy nhiên, nếu các viên thức ăn đủ lớn và được nhai kỹ thì axit không thể thấm vào trung tâm trong khoảng thời gian nào đó và sự phân hủy tinh bột được tiếp tục.

Nước bọt cũng cho phép chúng ta thưởng thức đồ ăn và thức uống. Cam giác về vị được tạo ra nhờ nhiều ngàn chồi vị giác mà chủ yếu nằm ở các niêm mạc lưỡi.

Tuy nhiên, các chồi vị giác này ch! có thể phản ứng với chất lỏng còn thúc ăn cứng trong miệng khô sẽ không tạo ra cảm giác về vị nào cả, điểu đó cho thấy nước bọt rất quan trọng trong việc hòa tan trước một só thức ăn. Chất dịch này có chứa các hạt thức ăn, lúc đó có thể chảy qua các chồi vị giác rồi được kích thích dể chuyển các thông tin dén não, sau đó não giải mã mùi vị của thức ăn.

Nước bọt được sản xuất liên tục suốt ngày đêm với một tốc độ chậm. Số lượng nước bọt được kiểm soát bởi hệ thẵn kinh tự động – hệ thần kinh kiểm soát tắt cả họat động không ý thức của chúng ta. Tại thời điểm khác nhau, tốc độ tiết nước bọt bị thay đổi do sự kích thích thần kinh. Sự kích thích của hệ thần kỉnh giao cảm làm giảm lưu lượng nước bọt, điều này được thay rõ do miệng chúng ta bị khô khỉ chúng ta lo lẳng,

việc phát âm (nói) có thể trở nên khó khăn vì môi và lưỡi chúng ta không được trơn đủ để chuyển động tự do. Mặt khác, sự tiết nước bọt tăng lên là một hoạt động phản xạ được hệ thần kỉnh phó giao cảm truyền đến – các dây thần kỉnh mang cảm giác vể vị đến năo kích thích sự chảy nước bọt khi thức ăn đang ở trong miệng. Điểu này được biết đến nhờ một phản xạ bẩm sinh, nhưng sự chảy nước bọt gia tăng cũng chĩ có thể được tạo ra do chĩ là ý nghĩ vể thức ăn.

Vì vậy, chỉ cẩn mắt nhìn vào thức ăn cũng có thể làm cho miệng tiết đầy nước bọt, và điểu này được gọi là phản xạ có điểu kiện.

Share.

Leave A Reply